Ferrara. Magiczne miasto renesansu

Jakoś tak jest, że w relacjach polskich podróżników, na blogach, w przewodnikach bardzo rzadko pojawia się Ferrara i w sumie znam niewiele osób, które tam dotarły. A przecież to niezwykle ważne dla włoskiej kultury miejsce: do dziś Uniwersytet w Ferrarze jest uważany za jeden z najlepszych we Włoszech, a całe miasto znajduje się na liście światowego dziedzictwa UNESCO jako wybitny przykład architektury renesansu. Dlaczego Ferrara jest tak wyjątkowa? Czego nie można tam przegapić?

Trochę historii

Ferrara to stare miasto, jej historia sięga wczesnego średniowiecza, ale najważniejszy dla niej okres zaczął się w XIV wieku, po przejęciu władzy przez ród d’Este. Wśród najwybitniejszych postaci, które od XIV do XVI wieku przebywały na ich dworze, znajdziemy wielu znanych malarzy (Piero della Francesca, Tycjan) i pisarzy (Torquato Tasso, Ludovico Ariosto). Historycy sztuki mówią o szkole ferraryjskiej w malarstwie, jej najwybitniejszym przedstawicielem był Cosmè Tura.

Na dworze markizów, a później książąt d’Este, wspaniale rozwijała się także muzyka, między innymi dzięki wybitnemu kompozytorowi madrygałów, Luzzascowi Luzzaschiemu. Luzzaschi tworzył między innymi dla słynnego zespołu concerto delle donne, tria śpiewaczek, które bywały także kompozytorkami, instrumentalistkami i tancerkami. Dzięki concerto delle donne znacznie poprawił się wizerunek kobiet zajmujących się muzyką – wcześniej były one, podobnie jak aktorki, uważane za niemoralne.
Władcy Ferrary wspierali przede wszystkim sztukę, ale nie zapominali o nauce. Mieszkańcy do dziś są dumni z tego, że Kopernik zainteresował się astronomią właśnie w czasie studiów w ich mieście. W Ferrarze studiował także Parcelsus, ojciec współczesnej medycyny.

Niestety, po okresie signorii miasto podupadło i zarówno jako część Państwa Kościelnego, jak i Królestwa Sardynii miało prowincjonalny charakter. Jednak w XX wieku wiele osób starało się chronić kulturowe dziedzictwo Ferrary. Jedna z nich to Giorgio Bassani, sławny pisarz, opowiadający w swoich książkach przede wszystkim o wspólnocie, której sam był członkiem, czyli o ferraryjskich Żydach. Jego opowiadania , zebrane w tomie pod tytułem Między murami w przekładzie Haliny Kralowej, zostały niedawno wydane przez Zeszyty Literackie. Miłośnicy literatury włoskiej na pewno znają też jego najsłynniejsze dzieło, Ogród rodziny Finzich-Continich.

autor: Renaud Camus
autor: Renaud Camus

Co zobaczyć?

Ferrara to średniej wielkości miasto (liczy nieco ponad 100 tys. mieszkańców), ale zabytków do zobaczenia jest bardzo dużo. Jeżeli jednak chcecie odwiedzić tylko absolutnie najważniejsze z nich, spokojnie możecie tu wpaść tylko na jeden dzień, na przykład po drodze miedzy zwiedzaniem Wenecji a Bolonii.

Zdecydowanie najlepiej jest najpierw wybrać się na spacer po Starym Mieście, aby poczuć wyjątkową atmosferę renesansowego città d’arte. Jeden z budynków, który należy koniecznie zobaczyć, to Katedra św. Jerzego. Ten kościół zaczęto budować w XII wieku i – mimo licznych przeróbek w późniejszych latach – jego fasada wciąż ma wyraźne cechy stylu romańskiego. Przebudowa, która najbardziej zmieniła wygląd ferraryjskiego Duomo, została dokonana w XVII wieku przez rzymskiego architekta Tommasa Matteiego. Trwała ona aż 17 lat, i to w jej wyniku kościół ma trzy nawy zamiast oryginalnych pięciu. Charakterystycznym elementem ferraryjskiej katedry są strzegące jej wejścia lwy.

Autor: xiquinhosilva
Autor: xiquinhosilva

Kolejnym symbolem miasta jest Zamek Esteński (Castello Estense). To jeden z nielicznych we Włoszech zamków znajdujących się wewnątrz miasta wciąż otoczonych fosą wypełnioną wodą. Został wzniesiony w XIV wieku, ale kolejni władcy z dynastii d’Este zmieniali go i przebudowywali, w wyniku czego posiada zarówno cechy średniowiecznego zamku obronnego, jak i renesansowej rezydencji. Istnieje wiele legend związanych z tą budowlą, a najsłynniejsza z nich przypomina historię Paola i Franceski z Piekła Dantego. Signor Ferrary, Niccolò d’Este, poślubił młodziutką, piętnastoletnią Parasinę Malatestę. Jednak dziewczyna zakochała się w jego synu z poprzedniego małżeństwa, Ugo. Kiedy książę dowiedział się o tym, zamknął ich w jednej z wież zamku, Torre dei Leoni, i wydał rozkaz ścięcia nie tylko młodych Ugo i Parasiny, lecz także wszystkich prostytutek w mieście. Podobno do dziś w wieży można usłyszeć głosy wszystkich, którzy zginęli tego dnia.

Castello Estense. Autor: Fredrik Rubensson
Castello Estense. Autor: Fredrik Rubensson

Jednym z najpiękniejszych miejsc w mieście jest dzielnica żydowska. Wiele osób zachwyca się jej ciasnymi uliczkami i niskimi portykami. Obecnie stanowi też centrum kultury alternatywnej, gdzie znajdziecie wiele pubów i klubów z muzyką na żywo. Ghetto jest jednak wspaniałym miejscem przede wszystkim dla miłośników historii. Można tam zwiedzić między innymi byłą szkołę żydowską przy ulicy Vignataliata, która powstała w XV wieku i w której do czasu jej likwidacji (1943) uczył Giorgio Bassani. Kolejnym ważnym punktem są trzy synagogi: scola tedesca, scola italiana i oratorio fanese. W ich pobliżu mieściło się także muzeum, ale po trzęsieniu ziemi w 2012 roku większość jego zbiorów została przeniesiona do Muzeum Narodowego Żydów Włoskich i Shoah przy ulicy Piangipane.

Miłośnicy kina na pewno wiedzą, że w Ferrarze urodził się i nakręcił wiele ze swoich filmów Michelangelo Antonioni. Miasto można zwiedzać jego śladami, zaczynając od odwiedzenia domu rodziny Antonionich przy ulicy San Aurelio. Miłośnicy kina powinni także poszukać miejsc, które można zobaczyć w jego filmach: liceum Ludovico Ariosto czy klubu tenisowego Marfis z Kroniki pewnej miłości albo Piazza del Municipio i Corso Martiri di Libertà z Po tamtej stronie chmur. Na ferraryjskim cmentarzu znajduje się grób reżysera.

Co robić?

Ferraryjczycy często narzekają, że ich miasto jest zbyt spokojne i nigdy nic się w nim nie dzieje. Nie martwcie się, to wcale nie jest prawda! W Ferrarze zawsze znajdziecie coś do zrobienia.
Najpopularniejszym sposobem poruszania się po mieście jest rower. Podobno w Ferrarze jest więcej rowerzystów niż w Amsterdamie! W wielu miejscach, na przykład w sklepach rowerowych, można wypożyczyć pojazd, taką usługę oferuje też wiele hoteli i hosteli. Najbardziej polecaną i uczęszczaną trasą jest ta wokół murów miasta.

w Ferrarze nie ma stojaków: rower przypinamy w dowolnym nadającym się do tego miejscu
w Ferrarze nie ma stojaków: rower przypinamy w dowolnym nadającym się do tego miejscu

Na jesieni w Ferrarze odbywa się festiwal Internazionale a Ferrara. Jedno z najbardziej poczytnych włoskich czasopism, Internazionale, zaprasza na niego najsłynniejszych dziennikarzy, pisarzy, artystów z Włoch i z całego świata. Szczególnie godne polecenia są warsztaty: zapisy na tegoroczna edycję, która odbędzie się od 29 września do 1 października są już otwarte.

Wszystkim dzieciom i dorosłym spodoba się Ferrara Ballons Festival. Można na nim zobaczyć najpiękniejsze mongolfiere, czyli balony pasażerskie, a za opłatą także przelecieć w jednym z nich nad centrum miasta.

Ferrara Balloon Festival. Autor: Giulio Rosalia.
Ferrara Balloon Festival. Autor: Giulio Rosalia.

Ferrara, jak przystało na miasto położone w Emilii-Romanii, słynie z dobrej kuchni. Najsłynniejszą lokalną potrawą są cappellacci di zucca, czyli pierożki nadziewane dynią, podawane z masłem, szałwią i parmezanem.

Dlaczego warto?

W Ferrarze najbardziej niesamowita jest jej różnorodność. Mimo że nie jest dużym miastem, to każdy znajdzie tam coś dla siebie: dawna historia przeplata się z tą najnowszą, świat kultury i sztuki z przyrodą! Zachęcam was do wybrania się tam chociaż na jeden lub dwa dni, zobaczenia pięknych budynków pozostawionych przez d’Este, być może wybrania się na spacer śladami jednego z ferraryjskich artystów, zjedzenia pysznych cappellacci i spalenia ich na rowerze!

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *