Vespa – włoski cud na dwóch kółkach

Kiedy myślimy o Włoszech, mamy przed oczami nie tylko piękne krajobrazy, sztukę i pyszną kuchnię, lecz także wiele znanych na całym świecie produktów odzieżowych, obuwniczych i motoryzacyjnych. Dziś chciałabym napisać kilka słów o tych ostatnich, a właściwie o jednym z nich –skuterze, który podbił serca ludzi na całym świecie. W tym roku świętowaliśmy jego 70. urodziny. Mowa oczywiście o vespie, niezwykłym pojeździe ‘made in Italy’, który odniósł ogromny sukces praktycznie od razu po wejściu na rynek i stał się międzynarodowym symbolem Włoch.

Historia kultowego jednośladu

Ten mały i niezwykły skuter został stworzony w Pontedrze w 1946 roku przez przedsiębiorstwo Piaggio, założone w 1884 roku przez Rinalda Piaggio. Wcześniej zajmowało się produkowaniem wyposażenia statków, przemysłem zbrojeniowym, a następnie stało się jednym z największych producentów części lotniczych we Włoszech. Z powodu swej militarnej działalności fabryki Piaggio mocno ucierpiały w czasie II wojny światowej.

Za odbudowanie potęgi przedsiębiorstwa zabrał się syn założyciela, Enrico Piaggio. Po obserwacji powojennego obrazu zniszczonych i pogrążonych w kryzysie Włoch postanowił zmienić działalność firmy. Skupił się na transporcie indywidualnym, uzupełniając przy tym ogromną lukę na rynku, na którym brakowało praktycznych i dobrych jakościowo środków lokomocji. Enrico chciał stworzyć w miarę szybki, ekonomiczny, wygodny, prosty w obsłudze i estetyczny pojazd, który nadawałby się dla każdego i wszędzie – czy to w mieście, czy na wsi. Od początku zakładał, że ma się on podobać także kobietom, co, biorąc pod uwagę ich sytuację społeczną (dopiero co zyskały prawa wyborcze), było pomysłem niezwykle odważnym i kontrowersyjnym.

Enrico Piaggio
Enrico Piaggio

Prototypem vespy był zaprojektowany przez inżyniera Renza Spoltiego MP5 Paperino. Nie przypadł on jednak do gustu Enricowi ani pod względem wizualnym, ani technicznym. Piaggio zwrócił się więc o pomoc do niezwykle utalentowanego inżyniera lotnictwa, Corradina D’Ascanio, który nadał skuterowi ostateczną, niezwykle nowatorską formę. Warto wspomnieć, że twórca vespy nie był zwolennikiem motocykli, uważał je za środek transpotu pozstawiający wiele do życzenia. I tak z prób wyeliminowania niedoskonałości jednośladów narodziła się ta perełka, która całkowicie zrewolucjonizowała rynek. Gdy Enrico zobaczył ją po raz pierwszy, miał powiedzieć: „Sembra una vespa” („Wygląda jak osa”). I tak vespą już pozostała.

Paperino
MP5 Paperino

Jej pierwszy model (MP6) ważył sześćdziesiąt kilogramów, posiadał dwusuwowy silnik (na początku o pojemności 98 cm³), obudowany okrągłą karoserią w kształcie jabłka. Dzięki takiemu rozwiązaniu mniejsze było ryzyko zniszczenia i pobrudzenia ubrań. Co więcej przednie koło pokryto aerodynamicznym błotnikiem, chroniącym przed kurzem i błotem, a z tylną częścią pojazdu, na której mieściło się długie, wygodne siedzisko, łączyła je zwężona platforma. Innowacyjnym rozwiązaniem był także sposób zmiany biegów poprzez przekręcenie lewej manetki.

Corradino d’Ascagno na vespie
Corradino d’Ascagno na vespie

Za ten luksus, powojenny symbol wolności rozpędzający się do 60 km/h, płaciło się jedynie ok. 86 tysięcy lirów (w 1946 roku średnie wynagrodzenie za miesiąc pracy wynosiło 10.000 lirów, czyli ok. 300 euro) Nie wszyscy wróżyli vespie sukces, choć bardzo szybko stała się najbardziej pożądanym produktem we Włoszech. Początkowo przedsiębiorstwo wypuściło na rynek tylko 50 egzemplarzy, ale Enrico Piaggio, wierząc w model d’Ascaniego, szybko zdecydował się na produkcję seryjną.

Pierwszy model vespy MP6
Pierwszy model vespy MP6

Vespa bardzo przypadła Włochom do gustu i na wiele lat całkowicie zdeklasowała konkurencję. Oczywiście nie był to sukces tylko samego produktu, ale i niezwykle trafionych decyzji i akcji marketingowych. Poza bardzo udanymi kampaniami reklamowymi Piaggio wprowadziło praktycznie niespotykaną do tej pory sprzedaż na raty. Powstawały także stowarzyszenia zrzeszające fanów pojazdu, np. Vespa Club, dzięki którym organizowano różnego rodzaju inicjatywy związane z vespą – konferencje, zloty itp.

pierwszy plakat reklamowy vespy

1971_MEL

Dzięki tym działaniom firma z roku na rok osiągała rekordy sprzedaży. Pod koniec lat 40. wyprodukowano 60 tys. vesp, a w 1953 było ich już ok. pół miliona. W 1965 roku, a więc na początku wielkiego boomu ekonomicznego, z fabryki Piaggio wyjechał miliowy egzemplarz skutera. Powodzenie vespy w kraju zachęciło Enrica do jej dystrybucji zagranicznej. W latach 50. zaczęto ją produkować w Niemczech, Wielkiej Brytanii, Francji, Hiszpanii, Belgiii, a w latach 60. Piaggio posiadało zakłady w prawie wszystkich krajach europejskich, a także dotarło do obu Ameryk i Azji.

Warto jednak wspomnieć, że włoski boom ekonomiczny nie był dla vespy łatwym czasem, gdyż zbiegł się z masową produkcją pierwszych samochodów. W związku z tym firma musiała zmienić grupę docelową vespy i skupiła się przede wszystkim na dotarciu do młodych. Aby uatrakcyjnić swój produkt, wprowadziła także szereg innowacji, zaczynając od rozszerzenia gamy kolorystycznej produktu. W 1963 roku wyprodukowano Vespę 50, pierwszy skuter bez tablicy rejestracyjnej, którym można się było przemieszczać bez prawa jazdy. Dzięki tym działaniom oraz udanej kampanii reklamowej z Giannim Morandim w roli głównej przedsiębiorstwu udało się dotrzeć do nastolatków.

Innym trudnym momentem dla vespy miała być rewolucja pokoleniowa ’68. Jednak dzięki odpowiednim działaniom marketingowym, przede wszystkim dzięki kultowej kampanii reklamowej z niezwykle popularnym sloganem „Chi Vespa mangia le mele” („Kto jest osą, ten je jabłka”), udało się wyjść przedsiębiorstwu bez szwanku.

Fraza ta, w której jedni doszukiwali się podtekstu seksualnego i odwołania do grzechu pierworodnego, na stale weszła do języka i jest w nim obecna do dzisiaj, czego przykład widzimy choćby w słowach piosenki Vasco Rossiego Bollicine (1983).

Po śmierci Enrica przedsiębiorstwo przeszło w ręce rodziny Agnelli (właścicieli Fiata), następnie zarządzał nim Morgan Grenfell, a od 2003 roku Roberto Colaninno. Sukces vespy sprawił, że na świecie pojawiały się jej plagiaty. Działo się tak przede wszystkim – jak nie trudno się domyślić – w krajach komunistycznych. Wystarczy wspomnieć o radzieckiej Wiatce i polskiej WFM Osa.

Vespa w kulturze popularnej

Popularność vespy sprawiła, że jej wizerunek dość szybko utrwalił się w kulturze. Bardzo często pojawiał się zwłaszcza w kinematografii i to nie tylko jako element charakteryzujący prezentowane lata. Jej debiutem filmowym była Sierpniowa niedziela (Domenica d’agosto) Luciana Emmera w 1950 r. Jednak najważniejszym filmem, w którym wykorzystano i bardzo wyeksponowano ten skuter były Rzymskie Wakacje Williama Wylera z Gregorym Peckiem i Audrey Hepburn w roli głównej. Film sprawił, że popularność vespy jeszcze bardziej wzrosła, zwłaszcza w Stanach Zjednoczonych.

scena z filmu "Rzymskie wakacje"
scena z filmu „Rzymskie wakacje”

Ciężko by było wymienić wszystkie filmy, w których pojawia się ten kultowy skuter. Takie listy można zresztą znaleźć w sieci. Przytoczę jeszcze kilka ważnych tytułów. Jednym z nich jest kultowy film Federica Felliniego, Słodkie życie (La dolce vita), w którym vespa jest atrybutem rzymskich paparazzich (nazwano ją zresztą ‘la Rolls Royce della dolce vita’ – ‘rolls-roycem słodkiego życia’). Odgrywa także ważną rolę w Caro diario Nanni Morettiego (tu widzimy, jak zmieniła się jej funkcja – z jedynego środka lokomocji stała się środkiem omijania korków).

Vespa jest także tematem piosenek i bohaterką teledysków. Najlepszym tego dowodem jest debiut włoskiego zespołu popowego Lunapop – 50 Special. Utwór powstał w 1999 roku. Tekst i muzykę napisał Cesare Cremonini. Piosenka szybko wpadła w ucho publiczności (przede wszystkim nastolatkom).

Powstał także komiks o tym kultowym skutrerze  Pasqualino e la vespa autorstwa znakomitego Jacovittiego.

poster promujący komiks Jacovittiego

Vespa Piaggio stała się marką rozpoznawalną na całym świecie. Była symbolem wolności, a dla zagranicznych fanów także symbolem Włoch, produktem ‘made in Italy’ numer jeden. Niesłabnąca popularność skutera sprawiła, że w Pontederze postanowiono otworzyć muzeum Piaggio,w którym można dokładnie prześledzić historię vespy i obejrzeć na żywo jej różne modele.

 

Vespa zawsze była i zapewne jeszcze długo będzie jednym z najbardziej pożądanych produktów na świecie. Kto z Was nie marzy o tym dwukołowym retrocudeńku, którym można się zapuścić w piękne włoskie uliczki? A nawet niech nie będą włoskie, mogą być i warszawskie. Na vespie wszędzie poczujemy się jak w Italii!

 

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.