14 lutego w wielu krajach na świecie obchodzimy dzień św. Walentego, znany powszechnie jako Walentynki czy Dzień Zakochanych. To anglosaskie, bardzo komercyjne święto, w czasie którego zakochane pary wyznają sobie miłość i obdarowują się romantycznymi prezentami, zalało  Europę, w tym także Polskę i Włochy.

Jak nietrudno zauważyć, patronem tej świeckiej w każdym calu uroczystości jest biskup i męczennik chrześcijański, św. Walenty, który – jak wielu świętych – żył na ziemiach Italii. Tym bardziej interesującym może wydawać się fakt, że postać ta poza opiekowaniem się zakochanymi, chorymi psychicznie i epileptykami jest także patronem wielu włoskich miast, które hucznie obchodzą jego święto.

TERNI

Zacznijmy od Terni, umbryjskiego miasteczka uchodzącego za prawdziwe Miasto Zakochanych i bezpośrednio związanego z postacią świętego. To właśnie tu w III wieku narodził się Walenty, tu dostał święcenia na biskupa i tu przechowywane są jego szczątki. Obchody święta na jego cześć sięgają XVII wieku, a trwają nie jeden dzień, a cały miesiąc.

Z tej okazji odbywają się tu zarówno uroczystości religijne – procesje, msze święte – jak również kulturalne: koncerty, wystawy, konferencje, sztuki teatralne, festyny i targi, podczas których można skosztować lokalnych pyszności. Ważnym wydarzeniem jest Maratona di San Valentino, czyli Maraton św. Walentego. Jego trasa  przebiega nie tylko przez stare miasto,  ale także w okolicach znajdującego się pod Terni zjawiskowego wodospadu: Cascata delle Mormore.

VICO DEL GARGANO

Innym miejscem hucznie o hucznych obchodach dnia  św. Walentego jest Vico del Gargano. To położone w słonecznej Apulii miasteczko na tydzień zamienia się w cytrusowy raj. Jak się okazuje, św. Walenty czuwa nie tylko nad ludźmi, ale także nad zbiorami cytrusów. Sprzyja więc miejscowej gospodarce.

Podobnie jak w przypadku Terni zwyczaj obchodzenia tego święta narodził się w  XVII wieku, kiedy to do Vico di Gargano trafiły relikwie św. patrona. Także tutaj uroczystości mają charakter i religijny, i kulturalny. Aby podkreślić rolę św. Walentego jako sprzymierzeńca urodzaju, mieszkańcy przyozdabiają domy, uliczki, place, a także ołtarze pomarańczami i cytrynami. Legenda głosi, że skosztowanie w dniu św. Walentego lokalnych pomarańczy sprzyja miłosnym doznaniom.

Słynnym miejscem spotkań zakochanych jest Vicolo del Bacio, czyli zakątek miłości. Szerokość tej staromiejskiej uliczki, licząca zaledwie 50 cm, z pewnością zbliża ludzi.

Najważniejszym dniem obchodów jest oczywiście 14 lutego i to właśnie wtedy odbywają się wszystkie oficjalne wydarzenia, z uroczystą procesją ze statuą św. Walentego na czele. Miasteczko zmienia się w przestrzeń jarmarczną, gdzie można skosztować lokalnych produktów, obejrzeć dzieła sztuki, widowiska, parady, wsłuchać się w lokalne serenady w akompaniamencie chitarry battente i kastanietów, zanurzyć się w tradycyjnych rytmach Apulii. W tym czasie przyznawane są tu także dwie międzynarodowe nagrody: literacka i malarska noszące tę samą nazwę „Premio San Valentino”.

QUERO

Przenieśmy się teraz w północne rejony Włoch, a dokładniej do Wenecji Euganejskiej, w której znajduje się miasteczko Quero. Także tutaj 14 lutego kojarzy się z pomarańczami. Miejscowe obchody dnia św. Walentego mają przede wszystkim charakter religijny, a ich zwyczaj sięga drugiej połowie XVII wieku. Wtedy to dzięki rozwojowi przemysłu tekstylnego wzbogaciło się wiele rodów.  Z jednego z nich pochodził Giacomo Sartori, który na swoich włościach u brzegu rzeki Tegorzo wybudował oratorium na cześć bardzo wówczas popularnego św. Walentego. W tym małym, niepozornym budynku znajdowały się także jego relikwie.

Co roku 14 lutego na te tereny zjeżdżają się wierni z całego regionu, by uczestniczyć w mszy świętej na cześć świętego. Podczas tej uroczystości następuje święcenie pomarańczy, które są później rozdawane oraz – ku uciesze dzieci – rozrzucane im z otaczających teren stoków.

INNE MIASTA

Miast, dla których św. Walenty jest ważną figurą, jest we Włoszech o wiele więcej, a każde z nich obchodzi ten dzień w odmienny, choć dość podobny sposób. W Ozieri (Sardynia) oraz Abricoli (Bazylikata) święto ma charakter przede wszystkim religijny, uwieńczony uroczystą procesją z figurką świętego oraz jarmarkiem z produktami lokalnymi. Podobnie w Sandali (Sardynia), choć tutaj dzień św. Walentego przypada na 6 października. Choć odchodzi się już od tych zwyczajów, warto wspomnieć, że przed świętem czyściło się domy, piekło chleb i ciasta, ubijało owce i kozy, zaś po uroczystościach organizowało się slamy poetyckie i sardyńskie potańcówki.

Jak więc widzicie, dzień św. Walentego można obchodzić na wiele sposobów. My od romantycznej kolacji w restauracji i lizaków w kształcie serca wolimy zjeść poświęconą pomarańczę i zatopić się w lokalnych zwyczajach mało znanych włoskich miasteczek.