Femminielli, „trzecia płeć” Neapolu

W kulturze europejskiej, szczególnie w krajach bardzo religijnych, takich jak Włochy, przynajmniej do niedawna binarny podział płci był niekwestionowany. Jednak w wielu innych miejscach na świecie, na przykład w południowej Azji czy w Tajlandii, „trzecia płeć” to odrębna i akceptowalna, a do tego uświęcona tradycją identyfikacja. Co zaskakujące, w niektórych kulturach naszego kontynentu również można odnaleźć podobne role płciowe. Jedną z nich możemy spotkać w jest neapolitańskim folklorze, w którym ważną rolę odgrywają femminielli, homoseksualni mężczyźni ubierający się w kobiece stroje i zachowujący się w sposób tradycyjnie przypisany kobietom.

Nie wiadomo, kiedy dokładnie femminielli pojawili się w Neapolu; jeden z autorów zajmujących się kampańską kulturą popularną, Achille della Ragione, z dumą pisze, że „[femminelli] mieszkają w cieniu Wezuwiusza od 25 stuleci”. Pierwsze wzmianki o przedstawicielach tej grupy pochodzą jednak z XVI w., z okresu dominacji aragońskiej. Filozof Giovanni Battista Della Porta w 1586 roku pisał: „Widziałem w Neapolu jednego z nich: nie miał prawie wcale zarostu, małe usta, delikatne rzęsy, oczy zawstydzone jak u kobiety, słaby i cienki głos, który łatwo się męczył; kręcił na wszystkie strony białą szyją, przygryzał wargi; jednym słowem, miał ciało i gesty kobiety.[…] Uciekał od mężczyzn, za to chętnie rozmawiał z kobietami i wydawał się bardziej kobiecy niż one”.

Dina Alma De Paradeda, 1897
Dina Alma De Paradeda, 1897

Femminiello (czy poprawnie w dialekcie neapolitańskim femmenèlla) we wciąż przepełnionych folklorem dzielnicach Neapolu, takich jak Quartieri Spagnoli (o których pisała Julia)czy starówka, to osoba ciesząca się szacunkiem. Powszechnie wierzyło się, że przynosi ona szczęście, stąd zwyczaje oddawania w jej ręce noworodków czy losowania przez nią numerów w typowo neapolitańskiej grze hazardowej, czyli tombolacie. Młodzi femminielli często pomagali
kobietom w obowiązkach domowych, w zakupach czy opiece nad dziećmi.

giulianawmieszkaniu1akapit

W kulturze Kampanii odnajdziemy wiele obyczajów związanych z przedstawicielami tej „trzeciej płci”, a – co ciekawe – niektóre z nich to rytuały religijne, na przykład procesja 2 lutego w Sanktuarium Montevergine. Według legendy Maria z Montevergine w XIII w. cudownie ocaliła dwóch homoseksualistów skazanych na śmierć głodową po odkryciu ich relacji. Jednak wielu historyków twierdzi, że tradycja tej folklorystyczno-religijnej wersji Parady Równości sięga czasów starożytnych, gdyż prawdopodobnie w tym samym miejscu kapłani – eunuchowie oddawali cześć Kybele, bogini natury.

procesja na cześć Madonny z Montevergine
procesja na cześć Madonny z Montevergine

Niewątpliwie szczególna pozycja femminielli w kulturze neapolitańskiej, która jako jedna z niewielu w dawnej Europie oferowała homoseksualistom i transseksualistom miejsce w społeczeństwie i pewien szacunek, to zjawisko pozytywne. Należy jednak pamiętać, że mimo tego femminelli wciąż znajdowali się na marginesie, bardzo wielu z nich trudniło się prostytucją, a jedyną szansą na awans społeczny było wejście w struktury kryminalne (czego przykładem może być historia Ketty Gabriele, pierwszej transseksualistki aresztowanej w związku z przestępczością zorganizowaną).

sposanaokladke

Po wprowadzeniu obowiązkowej edukacji odsetek analfabetyzmu wśród femminelli wciąż był bardzo wysoki, gdyż wielu z nich nie potrafiło się odnaleźć w publicznej szkole bądź w ogóle nie było do nich posyłanych z obawy przed reakcją otoczenia. Warto również zaznaczyć, że mimo istnienia tej tradycyjnej roli w Neapolu odsetek osób sprzeciwiających się prawu do małżeństwa dla par homoseksualnych jest bardzo wysoki.

3 komentarzy dla “Femminielli, „trzecia płeć” Neapolu

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.